عربي

ELMANYA, 7/10 2003 — Îro dana êvarê Parlemena Tirk biryar da ko leşker rêke Iraqê. Ji 543 parlamenterên amadebûyî 358 kesan ji daxwaznameya hikûmetê ra “erê” 183 kesan jî “na” deng dan. Du parlementer jî bêalî man.

Ev biryara dewleta Tirkîyeyê, wê çi tesîrê bikê û gelo ê ti qîmetek xwe hebê, emê binêrin û bibînin. Lê ji nuha ve em dikarin bêjin, ev biryar û hewldan û niyet û armancên dewleta tirk ji bo miletê kurd, ji bo doza kurd û Kurdistanê tiştên ne bixêr in. Ji bo selameta dewleta Kurdistanê û emirdirêjiya wê, divê ev biryar bi cîh neyê û niyetên desthilatiya tirkan bi sernekevê. Jiber ko çavê dewleta tirkan, li destkeftîyên Kurdan e û lê digerin ka çawa hêlîna Kurdan xera bikin.

Çuyîna leşkerên tirkan bo iraqê û başurê Kurdistanê metirsiyek mezin e. Eger ordîya tirk biçe Iraqê ê li wan deran zêdetir bêîstîqrarî peyda bibe. Generalên tirk nikarin xizmeta bicîhkirina modelek demokrat û pirdengî bikin. Vê yekê herî baş, nivîskar û stratejîstê amerîkî Ralph Peters di rojnameya New York Postê da nivisîye. Rojnamevanê tirk Cengîz Çandar jî gotinên wî di quncika xwe da neşir kir. (18 îlon 2003)

Ralph Peters, ji bo eskerrêkirina tirkan dibêje: ”Divê em marê jehrî bernedin dergûşa (bêşîga) azadîyê li Iraqê.”

Biryara îro merov dikare wisa binirxîne: marê jehrî serê xwe bilind kiriye û berê xwe daye hêlîna kurdan. Divê em nehêlin ev mar nêzîkî hêlîna me bibe.

Meha adarê îslamî dûdil bûn. Wan nedixwest tevî şerê Iraqê bin. Ordîyê jî biryara eskerrêkirina Iraqê, bi hesabên siyaseta hundir sipart hukumetê. Ordiyê dixwest îslamîyan bi vê biryarê qels bike. Baş e ev biryar îro çawa hat dan. Em hinekî li ser van bûyerên dawî rawestin.

Ev çend meh in li Tirkîyeyê derheqê pirsa Iraqê da muneqeşeyên berfireh çêdibû.

Dewleta tirk li rê û dirban digerîya, ka çawa bikare peywendîyên xwe û Dewletên Yekbûyî Amerîkayê cardin sererast bike û tevî prosesa Iraqê bibe.

Dewleta tirk gellekî aciz bû, ko biharê di dema şer da nekarî leşkerê xwe bixwe axa Iraqê û bi taybetî başûrê Kurdistanê.

Ordîya tirk û hevbendên wan zêde ditirsiya û hêj ditirsin ko derveyê projektên sîyasî yên jinûveavakirina Iraqê û Kurdistanê bimînin û ti tesîr û giranîyek wan nemîne.

Carna hinek rojnamevanên tirk bi eşkere dinivisînin û dibêjin: ”Eger em bi Amerîkayê ra li hev nekin û leşkerên xwe neşînin Iraqê, ê Amerîkî wekî xwe bikin û ”li ber derê me” Dewleteka Kurdistanê îlan bikin. Divê em destên xwe bilezînin, dilê Amerîkanîyan xweş bikin û wan ji bo berjewendîyên xwe millî qane bikin.”

Rojnamevan Fîkret Bila (Milliyet), peymana ko meha sibatê Tirkan bi Amerîka ra îmza kiribû eşkere kir. Cihê dilxweşîyê ye ko ew peyman hûkmê xwe nema û pûç bû, piştê ko roja 1ê adarê 2003 di Parlemena Tirkîyeyê da ”tezkereya” alîkarîya Amerîkayê û vekirina rê di ser Tirkîyeyê da hat redkirin,. Di wê peymanê da Tirkîyeyê hinek mafan bi dest xistibû.

Stratejîst û rojnamevanên tirk yên meyîldarên ordîyê û MGKê (Komîteya Ewlekarîya Millî), bi aşkere AKPyê û îslamîyan sucdar dikin û dibêjin: wan bi biryara redkirina alîkarîya Amerîkayê, di siyaseta Iraqê da hêz û giranîya Tirkîyeyê şikestin.

Ev nêrîn bi temamî ne rast e. Rastî ew e ko ordî û Reîsêcumhurî li alîyekî, hukmeta AKPê ya îslamî jî li alîyek din dijayetîya yekdu dikirin û nekarîbû siyasetek yekgirtî bimeşînin. Hêzên îslamî nu hatibû ser hukm û nabeyna wan û ordîyê da şerekî veşartî, bêdeng hebû. Ev şer îro jî bi temamî nerawestîye, berdewam e. Herdu alî jî ji hev şik û gumanan dikin.

Hukmeta îslamî-muhafazakar û ordîya laîsîst-kemalîst diranan li hevdu diçiqînin. Ordî û hevalbendên xwe li fersendan digerin AKP ya îslamî û hukumeta wan bê hêz û lawaz bixin û wan bînin ser xeta xwe.

Vêca AKP jî dixwaze bi piştevanîya Amerîkayê û Yekîtîya Ewropayê li ser pîyan bimîne û desthilatdariya xwe bidomîne. Gelek caran ew bi gotinên ordîyê û kemalîstan dike.

Îslamî ji alîyekî ve dixwazin siyaseta xwe bimeşînin, profîla xwe ya îslamî-„demokrat“ wenda nekin, lê ji alîyê din ve di bin tirs û xofa leşkeran da ne. Ew ditirsin ordî fet û fitnan bi serê wan bîne û hukumet ji destê wan derkeve. Di Tirkîyeyê da ev tişt dibin. Di sala 1998an da jî desttêwerdaneke eskeran çêbû.

Hêzên Îslamî bi vê tirsê, her tim bi ordîyê ra li lihevhatinê digerin. Ji bo berjewendîyên millî yên Tirkîyeyê amade ne bi ordîyê ra tefaqê jî bikin. Ev biryara îro encamek ji lihevhatina ordîyê û îslamîyan e.

Li Tirkîyeyê pirsa kurd, wisan pirsek e, hêzên dijberên hevdu jî dike “dostê hevdu”. Vê rastîyê em di vê bûyera eskerrêkirinê da carek din dibînin.

Mixabin, hêzên Îslamî jî, yên nîspeten lîberal û muhafazakar, hemî di pirsa kurd da wekî dewleta xwe difikirin. Nêrîneke wan demokrat hê tune. Ev handîkapek dijwar e.

Bi biryara îro, îslamî xwe xistin bin emrê ordîyê û Kurdan kirin qurbanîyê tirsa xwe.

Îro çûyîna/şandina eskeran, ordî û hevalbendên wan dixwazin. Yanî evên ko hebûna miletê kurd înkar dikin û bi hemî îmkanên xwe seferber in, da ko dewletek Kurdistanî neyê ava kirin.

Li Iraqê, kes eskerên tirkan naxwaze.

Konseya Iraqî naxwaze û wan îro bi yekdengî biryar dan. Kurd naxwazin. Amerîkî jî, bi şêwek ko tirk dixwazin werin Iraqê û têkevin Kurdistanê, ew jî naxwazin. Li Tirkîyeyê li gor encamên lêkolînan, piranîya gel jî naxwaze. Sazîyên karbendan, sazîyên pîşeyî û demokrat û komeleyên mafên mirovan jî naxwazin.

Lê dewleta tirk bi îsrar dixwaze leşkerê xwe bişîne Iraqê û başûrê Kurdistanê. Armanca wan jî ew e ko bibin şirîkê paşeroja Iraqê, yanî nehêlin ko Kurd bibin xwedî dewlet. Dixwazin li Bexdayê jî dewleteka merkezî, ûnîter wekî ya Enqereyê ava bikin û kontrola başurê Kurdistanê jî bikeve destê Bexdayê.

Tirk pir dixwazin ko rejîmekî wek yê Saddamî li Bexdayê were ser hukm. Vêca ev dê alîkar bin ko li Iraqê demokratî saz bibe? Eger Amerîkî li Iraqê rê bidin dewleta tirk, ewê bê wê maneyê, ko ew berxan teslîmê gur û deleguran dikin. Em Kurd divê bi gumanek mezin çavdêrên vê peywendîyê bin.

Hêzên welatparêz divê piştî vê biryarê li gor rewşa nu li bakurê Kurdistanê siyaseta balansê bixin dewrê û çavên wan her tim li ser ordîya tirk be, ka ewê li Iraqê çi bike?

Pirsa herî girîng, divê Parlemena Kurdistanê, Hukumeta Kurdistanê, Hêzên fermî û peşmergeyên Kurdistanê, partîyên Kurdistanê, lê kar bikin ko Dewleta tirk, di reşayîyê da ser axa Kurdistanê “korîdorek eskerî” ava neke. Û divê bi hemî îmkan bête kar kirin ko eskerên tirk û îstîxbaratên wan ji Kurdistanê bêne dûrxistin.

Biryara Parlamena Kurdistanê, bo federalîyek dilxwazî, rêya herî rast e. Di vê rê da îsrar ê leyistikên dewleta tirk jî xera bike.

Veger ØØØ

الرجوع ×××

    كردستان سوريا  

 Kurdistana Bixetê

 Syrische Kurdistan