.

Ji sala 1598ê de, hîn çi Qeyserekî ‘Sarekî’ an Serokekî, mîna yê tev paşîn, Viladmîr Pûtîn nekiriye. Ew di nav hêzbûn û geşbûna xwe de bê serbinkirinek leşkerî an jî nexweşiyekê an mirinê, ji serokatiyê dahat, paş ku du caran li pey hev serokatî kir. Wekî li welatên demokrat ên Rojava, tevî ku hîç hilbijartin li Rûsiya carekê jî ne mîna hilbijartinên demokrat bû. Pûtîn xwast xwe li ber çavên gelên Rûsiya û yên cîhanê wekî mirovekî demokrat û rêformxwaz bide nasîn û navê xwe jî wilo di dûrokê de li şûn xwe bihêle.

Ji Ivan ê hozbaz de bigir ta bi Qeyser Alêksander û Dîktator Stalîn, deselat li ser bingeha „Yek kesanî“ ava kirin û bi rê ve birin. Paş mirina Stalîn, ku dibêjin hevalêd wî ji termê wî jî ditirsiyan, Xuroçov ji destpêkê ve neyarê xwe, wezîrê hindirî Bîriya, di binzevînên Moskowê de da kuştin û ji xwe re bi têvedana yên dî ji ber xwe rêya desletê vekir. Hîn di dema Sarê navdar Nikola yê duwê de, rêformxwazê navdar Ştolypîn bizava xwe kir, ku Rûsiya bike welatekî wek welatên rojavayî, ew hate kuştin û pişt re Nikola yê duwê jî hate kuştin.

Sala 1993 gava Yêltsîn (rûyê wî jî ber bi Rojava bû) dîtiye, ku parlamenta rûsî ji aliyê ên Çep ve hatiye dagirtin û tijîkirin, yekser bi tangan dakete meydanê û ew parlament da ber guleyên topên wan tangan. Serekê wezîran Mîkhaîl Kassjanov sala 2004ê ciyê xwe yekser ji dest da, gava ew xebitiye ku hêza wî piçekî bêtir bibe, li hember serekê dewletê.

Hema Putîn wilo nekir, berî bigihîne dawiya qonaxa serokatiyê, ji xwe re kesekî rûnerm ji nav rêhevalêd xwe yên bo wî wefadar û dilsozin, Dîmîtrî Mêdvêdêv, û ew pêşniyaz kir, ku wekî serok di ciyê wî de bite hilbijartin, û Pûtîn bi xwe „Ji ber demokratbûna wî!“ amade ye bibe serekê wezîran. Rast jî makîneyên bangeşîniyê „Medya“, ku hefsarê wê di destê deselatê de ye, û tenha ji Putîn re li def û deholan didin, dest pêkir, ji „Hilbijartina Serokekî nû“ re bixebite. Herdu kes, Putîn û Mêdvêdêv, her bi hev re, mîna nîşandarên paşeroja Rûsiya, hatine pesindan. Hema li teviya welatên Rojava ev sêrka ku roja 02.03.2008 serokekê nû bo Rûsiya aniye, hîç wekî hilbijartinek demokrat nehat jimartin. Moskow bû sêrgeha qeşmeriyek mezin ji qeşmeriyên Putîn. Lê ew dîsa dimîne yekemîn mezinê Rûsiya, ku di nav hêzdariyê de ji sîstema „Yek kesanî“ dadikeve sîstema „Parlemanî“, ji ber ku pêwîste serekê wezîran ji aliyê parlamentê ve bite hilbijartin. Eve jî gavek mezin e di dûroka Ûrisan de, hema ne dûr e, Putîn di derî re derkeve, ku di pencereyê re hêza xwe hîn ji berê bêtir bike. Pêdakirina sîstema dulayî, serek û serekê wezîran, wê ne asan be bo Rûsiya, ji ber ku teviya avahiya deselatê, di van pênsed salên dawî de, di herdu sîstemên qeyserî û komonîstî de, li ser bingeha „Desleta jorîn xudanê biryarê ye“ hatiye avakirin.

Di dema „Hilbijartinê!“ de, Pûtîn wekî kesekî ji bo geşbûna aborî, û Mêdvêdêv mîna kesekî bo bêtir azadî, tevlêbûna gel di biryarstandinê de û bo dewleta zagonî, derdiketin pêş Medya, û wilo dihate berçavan, ku herdu mêrên hevrah, wê Rûsiya ya, ku 1 ji 5an ji gelê wê (ji 25 ta bi 54 saliyê) bi Alkoholê dimire, bikin xudanê civatek geşbûyî û pêşkeftî, azad û demokrat, lê ya rast eve ku rêformên Pûtîn yên ta niha wekî zagonan hatine biryarkirin: Paristina mirovên pîr, ji aliyê piştgîriya diravî ve û pêşxistina piştvaniya civakî ya giştî, tew bi sernektin, aborî û dewlet ketine devê maldarên, ku dikarin her tiştekî bistînin û biryarên rêformkirinê rawestînin û rêvebirinên dewletê ji xwe re bikirrin, teviya sîstemê li gor daxwaz û sûd û berjewendiya xwe bilivînin, û ewan hîç napejirînin, ku gavek bite avêtin, bê dilkirina „muwafeqeta“ wan. Bi ser de jî berhema Gazderxistinê roj bi roj kêmtir dibe, deynên dewletê û yên kesanî bo gelê Ûris pirtir dibin, û rewşa aborî – civakî û çandeyî ya gel wêrantir dibe.

Viladîslav Zûkov, ku mejiyê îdeolocî yê Pûtîn e, bo serokê xwe van bingeh her û her dabûn pêş çavan:

- Navendîkirina acetên deselatê

- Pêxweşkirina armancên pevçûna ramyarî

- Kesanîkirina melbendên ramyarî

- Dîtina kesaniyek berbiçavkirî ya dewletê bêtir ji bernameya ramyarî.

Ji xwe avana bingehên sîstemek ne demokrat in, û bi bingehin wilo mera nikane sîstemek nûjen avabike.

Lê dîsa jî, divê em binasin, ku li ba Ûrisan dilxweşkirina Rojava ne giringtir e ji van armancan:

- Kontrolkirina mal û dêrîna neteweyî

- Paristina jêderên hêzingiya di axa rûsî de

- Xortkirina hêza dewleta, ku ji dema hilweşana sîstema komonîst ve gelek jar bûye.

- Ji nû ve bi hêzkirina leşkeriya rûsî…

Evan jî bingehin gelek giring in bo paristina serxwebûn û serdestiya „siyadeta“ neteweyî. Rûsiya jî bi tevayî dixwaze xwe li hember Rojava biparize, ji Europa bêtir xwe ji serkêşiya amerîkî verêbike, ew dixwaze her bimîne hêza navneteweyî ya duwê, wekî di dema Yekîtiya Sovyêt de, û wek tê gotin, wê dîsa rakêt û tang û leşkerên rûsî bi heyteholek mezin, salê carekê di „Qada Sor“ re, di ber çavên hemî cîhanê re, bo pesindariya hêza xwe derkevin xwepêşandan û nivandinê.

Zarathustra News - zarathustra_news@comhem.se

.